Amerykańscy naukowcy sprawdzili, co naprawdę trafia do pacjentów w postaci przygotowywanych na zamówienie leków z grupy GLP-1, stosowanych do odchudzania. W 2025 roku takie preparaty stanowiły 86% wszystkich tego typu recept na leki na odchudzanie w stanie Nebraska. Często zawierają dodatki, których bezpieczeństwa w połączeniu z GLP-1 nikt nie badał.

Rynek, którego nie widać w statystykach

Leki z grupy agonistów receptora GLP-1 w ostatnich latach zyskały ogromną popularność. Obok produktów zatwierdzonych przez amerykańską agencję FDA rozwinął się rynek tzw. preparatów compounded, czyli mieszanek przygotowywanych indywidualnie. Zawierają one substancję z grupy GLP-1 oraz inne składniki, z których część nie podlega nadzorowi FDA.

Jak tłumaczy Joey Mattingly z Uniwersytetu Utah, pierwszy autor badania, prawie cała sprzedaż odbywa się za gotówkę, więc nie ma jej w danych z ubezpieczeń, na których zwykle pracują badacze. Dlatego do tej pory brakowało systematycznego obrazu tego, co faktycznie jest wydawane pacjentom.

Zespół sięgnął po dane z Nebraski, gdzie działa wyjątkowo szczegółowa baza recept. Okazało się, że liczba recept na preparaty compounded z GLP-1 wzrosła od zera w 2018 roku do wspomnianych 86% wszystkich takich recept w 2025 roku. Wyniki opublikowano w czasopiśmie JAMA.

Witamina B12 i lewokarnityna bez dowodów

Do najczęstszych dodatków należały analogi witaminy B12, na przykład cyjanokobalamina, oraz lewokarnityna, związek biorący udział w metabolizmie. Sprzedawcy reklamują je często jako sposób na łagodzenie skutków ubocznych terapii GLP-1. Według autorów badania dowody na taką skuteczność są jednak skąpe, a samych połączeń nie testowano pod kątem bezpieczeństwa.

Mattingly zwraca uwagę, że skład i jakość tego, co pacjent sobie wstrzykuje, są często niemożliwe do zweryfikowania. Podsumowuje: „Ryzyka są w dużej mierze nieznane” – mówi Joey Mattingly.

Czego chcą autorzy badania

Naukowcy wskazują na pilną potrzebę lepszego monitorowania bezpieczeństwa takich produktów. Chodzi zarówno o dokładniejsze śledzenie, ile preparatów compounded trafia do obrotu, jak i o wyższe standardy bezpieczeństwa.

Badacze apelują też do lekarzy, by wprost pytali pacjentów o stosowanie takich preparatów. Wielu pacjentów kupuje je przez internet i płaci gotówką, więc nie widać tego w historii leczenia opartej na danych z ubezpieczeń czy aptek.

Co to oznacza dla czytelnika w Polsce

Badanie dotyczy rynku amerykańskiego i jednego stanu, więc nie pokazuje, jak wygląda sytuacja w Polsce czy w innych krajach UE. Przepisy i system nadzoru nad lekami są u nas inne niż w USA. Nie ma jednak powodu, by wyniki lekceważyć, bo zainteresowanie lekami na odchudzanie rośnie również w Europie, a oferty „tańszych zamienników” w sieci łatwo znaleźć.

W praktyce warto pamiętać o kilku zasadach:

• leki z grupy GLP-1 powinny być przepisywane przez lekarza i wydawane w aptece, a nie kupowane z nieznanego źródła w internecie;
• dodatki reklamowane jako „łagodzące skutki uboczne” nie mają potwierdzonej skuteczności, a ich bezpieczeństwo w połączeniu z GLP-1 nie zostało zbadane;
• jeśli korzystasz lub korzystałeś z takiego preparatu, powiedz o tym lekarzowi, nawet jeśli nie ma o tym śladu w dokumentacji;
• każde niepokojące objawy po zastrzyku warto zgłosić lekarzowi.

Zasada ostrożności wobec nieweryfikowalnych mieszanek obowiązuje niezależnie od kraju. Skoro nawet w USA brakuje pełnych danych o tym, co faktycznie sprzedaje się pacjentom, tym ważniejsze jest sprawdzanie źródła i składu leku, który przyjmujemy.

Źródło: Medical Xpress – „GLP-1s often contain untested additive combinations, study finds”